NET 'e giriş, Neden ASP.NET?

ASP.NET kısaca Microsoft'un Haziran ayı itibari ile lanse edilen yeni sunucu taraflı
web teknolojisidir. Microsoft'un yeni gözbebeği olan .NET alt yapısı çerçevesinde,
bir çok açıdan yetersiz kalmaya başlamış ve tabiri caizse son kullanım tarihi geçmiş
ASP 'nin yerini alacak olan ASP.NET, web programcılığı tarihinde çığır açacak
yeniliklerle karşımıza çıkmakta. İlk olarak ASP+ olarak açıklanan bu yeni teknoloji,
Microsoft'un sunucu taraflı internet teknolojilerini de .NET platformu altında
toplama kararından sonra ASP.NET adını aldı.

Neden ASP den vazgeçip yeni bir dil öğrenmeliyim diyorsanız cevabı hazır. Öncelikle
ASP nin neden terkedilmeye mahkum olduğunu anlayalım.

1. Bildiğiniz üzere ASP (Active Server Pages), uzantıları ".asp" olan dosyaların
asp.dll adlı bir ISAPI yorumlayıcısı tarafından yorumlanması ve kodda yer alan işler
yapıldıktan sonra sonucun istemciye gönderilmesi esasına dayanıyordu ki bu sunucunun
performansını ciddi şekilde etkiliyordu. Her isteğin ardından tekrar yorumlanan
kodlar aynı anda yüzlerce sitenin barındığı sunuculara ciddi yük getirmekteydi.

2. ASP ile yazdığınız kodlar her ne kadar site ziyaretçileri için görüntülenemez
olsalarda, intranet uygulamaları geliştirenler aylarca uğraşıp geliştirdikleri
programlarını herhangi bir ortama kurduklarında ciddi bir tedirginlik içine
girerlerdi. Neden, kodlar ortalıkta da ondan.

3. Yarı nesne tabanlı bir programlama dili olan ASP, sadece temel öğeleri ve
işlevleri içeren bir nesne ortamı sağlıyordu. Sunucuda kurulu olan COM objelerine
erişerek veya kendi objelerinizi yazarak ( sunucuya kaydetmek zorundaydınız )
kendinize nispeten geniş bir hareket ortamı yaratabiliyordunuz. Ancak ASP'nin özgün
nesne topluluğu bir çok sorunun çözülmesinde yetersiz kaldığından çoğunlukla üçüncü
parti COM bileşenlerine ihtiyaç duyuluyordu. Bu çok ciddi bir sorundu çünkü her
Hosting firması sizin ihtiyacınız olan bileşeni bulundurmayabiliyordu. Sizin
yazdığınız bileşenlerin sisteme kurulması konusunda da güvenlik açısından çok hassas
davranıyorlardı.

4. ASP, HTML kodlarının arasına serpiştirilerek yazılması gereken bir dil. Buna
literatürde "Spagetti kodlama" deniliyor. HTML tagleri arasında kaybolan ASP kodları
hiç hoş bir görünüm arzetmediği gibi, herşeyin birbirine girmesine de neden
olabiliyordu.

5. ASP ile Nesne yönelimli çalışamadığınızdan tekrar kullanılabilir sınıflar ( class
) ve arabirimler yazılamıyordu.

6. Oluşturduğunuz formların yönetimi ise başlı başına bir dertti. Formun içindeki
bilgilerin kontrolleri ASP ile yapılamadığından Javascript öğrenmek ve kullanmak
zorunda kalmıştık. Formdaki değişiklikler neticesinde, formun bazı öğrelerinin
içeriğinin değişmesinin gerektiği durumlarda formun mutlaka submit edilmesi
gerekiyordu. Tabii Javascript'i iyi biliyorsanız durum farklı.


Peki ASP.Net cephesinde durum ne? Bize neler kazandırıyor ?



1. Yorumlayıcı

Uzantıları .aspx olan ASP.NET dosyalarının yorumlanmaları için yeni bir alt yapı
kullanılıyor. Yeni çalışma ortamımızın adı IIS ile entegre çalışan .NET Framework.
Bu yeni çalışma ortamının en büyük getirileri şüphesiz uyumluluk ve dayanıklılık.
Bundan böyle yazacağınız ASP.NET kodları IIS ile sorunsuz çalışacak. Ayrıca ileriye
dönük düşünüldüğünde bugün yazacağınız kodlar IIS'nin yeni sürümlerinde de problem
çıkarmayacak.

2. Programlama dili, yazım kuralları

Temelde bir çok farklılık bulunmakta. Bunun en önemli sebebi artık hem Object
Oriented Programming ( Nesne Tabanlı Programlama ) hemde Event Driven (Eylem
Yönelimli ) kullanılıyor olması. Bu konuyu gelecek yazılarımızda ayrıntıları ile
inceleyecek ve artık hepimizin aşina olması gereken Nesne Yönelimli Programlama
konusunu öğreneceğiz.

Peki ASP.Net programlarken hangi dili kullanacağız? Cevap, canınız hangisini
isterse. Çünkü artık ASP ile en güzel günlerini görmüş VBScript adlı melez ve yarım
yamalak dili kullanmak zorunda değilsiniz. Ne demiştik? ASP.NET, .Net platformunun
bir parçası. Yani .Net için kullanabileceğiniz bütün dilleri kullanabilirsiniz.
Bunlardan en önemlileri microsoftun yeni geliştirdiği ve "Java ya nispet olsun diye
çıkardılar abi" şeklinde spekülasyonlar yapılan c#
( si şarp okunur ) ve tüm özellikleri ile birlikte kullanabileceğiniz Visual
Basic.NET . Ancak şunu akıldan çıkarmamak gerekir. Kullanacağınız diller gerçekten
sınırsız. PHP.NET veya Perl.NET gibi üçüncü parti dillerle de programlama
yapabilirsiniz.

3. Compile edilerek ( derlenerek ) çalıştırılan kodlar

Haydaaa! .exe ve .dll dosyaları derlenmiyormuydu? Evet! Kesinlikle öyle. Ancak
aslında sizde bir .dll yazıyorsunuz. Yazdığınız kodlar, çalıştırılmadan önce bir
defaya mahsus .NET derleyicisi aracılığı ile MSIL denen ara koda çevriliyor. Bunun
ardından da makine kodu dediğimiz koda dönüştürülüyor, yani .dll haline getiriliyor.
DLL lerin hızları göz önüne alındığında bunun ne çaplı bir performans artışı
sağlayacağını düşünmek için matematik profesörü olmaya gerek yok. Derlenerek çalışan
kodların daha bir çok getirisi var. Hatalarınızı anında görebiliyorsunuz.
Düzeltmeleri yaptıktan sonra kodu tekrar çalıştırdığınızda, eğer gerçekten hata
yoksa derlenen kod hemen ziyaretçilerinize hizmet vermeye başlıyor.


4. c# 'ın getirdikleri

Her ne kadar bu yeni ve müthiş yetenekli dili kullanmak zorunda olmasanızda, c# .NET
ortamının resmi dili haline gelmiş sayılır. İlk defa .NET ile ortaya çıkmasının
bunda etkisi büyük tabi. C# .NET Framework ile geliştirilmiş ve belkide .NET yapısı
için tasarlanmış bir dil. Dolayısıyla .Net'in bütün özelliklerini barındırıyor ve
sonuna kadar kullanabiliyor.Önemli artılarından biride tam manası ile Nesne
yönelimli programlamaya destek vermesi. Yani Nesneye yönelik programlamanın
getirdiği bütün avantajlardan faydalanabiliyorsunuz. Yazım kuralları açısından
Java'ya çok benziyor ancak c++ da andırıyor. Kısacası iki dilin bütün iyi yönlerini
almış. Öğrenmesi çok zor değil gibi gözükmesine rağmen, eski ASP cilerin Visual
Basic.Net üzerinde yoğunlaşacağını tahmin ediyorum.

5. Devasa kütüphane desteği

Microsoft'un uzun uğraşlar neticesinde toparladığı ve yıllardır geliştirilerek
Windows ortamında program yazanların beğenerek kullandığı sınıf kütüphaneleri (Base
Class Library-BCL) bundan böyle ASP.Net programcılarının da hizmetinde. Bu
kütüphanelerin yaptığı kısaca şu, işletim sisteminin alt yapısı ile gelen bir takım
öğelerin kullanılabilir hale gelmesini sağlıyor. Yani bir mail göndermek veya dosya
upload etmek için üçüncü şahısların componentlerine ihtiyacımız olmayak.


6. Sunucu kontrolleri (Server Controls)

ASP.NET, sunucu tarafında olay güdümlü olarak programlanabilen, sunum (presentation)
ile mantığı (logic) başarıyla ayıran bir bileşen seti ve mimarisi sunuyor. Bu
bileşenler, koddan bağımsız olarak sayfa üzerine yerleştirilebiliyor ve ayrı
dosyalarda bu kontroller için programlama kodları yazılabiliyor. Biraz garip geldi
değilmi, ilerleyen yazılarda detaylarına indikçe anlaşılır hale gelecek,
meraklanmayın.

7. XML ile kolay konfigurasyon

Server konfigurasyonu için IIS yönetim arabirimi ile uğraşmanıza gerek kalmadı.
Basit bir XML dosyası ile server konfigurasyonunu yapabiliyorsunuz.


Kısacası .NET platformunun saygıdeğer üyesi ASP.NET geldiği uzun ve tecrübelerle
dolu yoldan eli boş gelmiyor. Bize bugüne kadar hayal bile edemeyeceğimiz bir çok
yenilik ve imkan sunuyor. Umarım biz türk programcıları arasında hakettiği ilgiyi
görür ve daha iyiye ulaşma çabamızda böyle güzel bir teknolojiden gerektiği gibi
yararlanabiliriz.


Şunun altını özellikle çizmemiz lazım. .NET ve ASP.NET, ASP'nin devamı niteliğinde
değil. O bambaşka bir teknoloji. Sanırım yüzyılın buluşlarından desek abartmış
olmayız. Geleceğin trendini yakalamak adına en kısa sürede öğrenmek ve ciddi
uygulamalar geliştirmekte ASP.NET 'i kullanmak zorundayız.

NOT : ALINTI