Niye Sunucu lafını kullandık? Çünkü işletim sisteminden beklentileriniz onu masaüstü yada sunucu olarak kullanmanıza göre çok farklılık gösterir. Unix'lerin ilk kurulumda gelen ayarları, sistemin kararlı çalışması düşünülerek ortalama bir kullanıcı ve giriş seviye bir sunucu düşünülerek optimize edilmiştir. Eğer işletim sistemini sunucu ayarlarında kullanacaksanız buna göre bazı sistem değişkenlerini uygulamanıza göre optimize etmeniz gerekir.


Burada yazılan bilgiler FreeBSD spesifik olmasına rağmen aynı konular benzer değerlerle ve başka isimlerle diğer işletim sistemleri içinde geçerlidir. Konuları ayrıntılı olarak anlatmadım bunun iki sebebi var: İlki anlatsak kitap olur, ikincisi sunucu kuruyorsanız zaten belli bir seviyede kurulum bilgisine sahip olmanız gerektiğini farzetmem. Bu sebepten örneğin nasıl çekirdek derlenir türü bir kısım yazmadım.

Örnek sunucumuz iki adet Opteron 250 işlemci, 4 Gbyte RAM ve 100 Mbit ethernet bağlantısına sahip. DNS sunucusu olarak kullanılacağı için ayarlar bind yazılımına göre yapıldı. Yazıda belirtilen değerler sizin sisteminize ve uygulamanıza göre değişiklik gösterebilir. En uygun değerleri birazda deneyerek bulmanız gerekecektir.

Başlamadan son olarak legal uyarımızı yapalım…

Burada anlattıklarımı uygularken sisteminizi patlatırsanız sorumlusu ben değilim. Sonra yok efendim çekirdeğim derlerken patadı, sistemi yardım diye yakınmayın kullanmak sizin sorumluluğunuz.

Donanım Seçimi

Sunucu için donanım almadan önce uygulamanızın ne gibi bir donanımsal gereksinimi olduğuna karar vermeniz gerekir. Bazı uygulamalar yapısı gereği daha çok belleğe ihtiyaç duyarlar ve genel olarak fazla işlemci gereksinimleri yoktur (squid,bind..). Bazılarının yaptığı işin işlemci gücü gereksinimi vardır ama o kadar bellek istemezler (iptables,ipfilter…) ve bazıları da kritik olarak hızlı diskler ve belleğe ihtiyaç duyarlar (mysql,postgresql…).

Sabit bir bütçeniz olduğunda örneğin DNS sunucusu yapılandıracaksanız paranızı çok daha iyi bir işlemci almaktansa ortalama seviyede alıp bolca bellek almak daha mantıklıdır. Kuracağınız yazılımın donanım gereksinimleri ile ilgili belgeleri önceden okumak genelde yararlıdır. O zaman niye gidip 2 işlemcili makineye DNS kurulum yaptınız diyeceksiniz. DNS sunucusu normalde çok işlemci gücü istememesine rağmen cache cleaning denilen süresi dolmuş dns bellek kayıtlarının bellekten temizlenmesi esnasında anlık yüksek işlemci gereksinimi doğurabiliyor. DNS sunucumuzun tampon belleğinde 5 milyon civarında kayıt olduğu için cache cleaning esnasında normalde %10-12 olan CPU kullanımı %70-80 civarına çıkabiliyor.

Sistemin ilk kurulumumunda dikkat etmeniz gerekenler:

***Tek diskiniz varsa tampon bellek (“swap”) alanınızı diskin başından verin, Yani ilk yarattığınız partition tampon bellek olsun. Diskin silindirleri en dış taraftan en içe doğru sıralandığı için (ve diskin en dış kısmı en hızlı erişilen kısmı olduğu için) eğer tampon bellek ihtiyacınız doğarsa diskin en hızlı erişilen kısmında olması gerekir.

***Eğer iki diskiniz varsa tampon bellek alanını işletim sistemin koyduğunuz diske koymayıp ikinci diske tanımlayın. Alternatif olarak eğer işletim sisteminizi kurduğunuz diskte çok I/O olmayacağını düşünüyorsanız iki diskede swap alanı tanımlayıp performansı arttırabilirsiniz

***En az bellek miktarınızın iki katı kadar swap alanı ayırın.

***Kurulumda Custom->Distributions->Custom altında base,man,src,ports 'u seçin boş yere diğerleri yer kaplamasın.

***Diskleri label editorle paylaştırıken ile mutlaka soft update'leri aktive edin (Daha fazla bilgi için FreeBSD handbook).

***Sunucu sisteminize gereksiz hiç bir paket kurmayın. Örneğin çok özel bir sebebi yoksa XWindows kurmayın. Kuracağınız her fazladan paket sisteminizde güvenlik açığı çıkma olasılığını ve takip etmeniz gereken yama miktarını arttırır.

İlk Kurulumdan sonra yapılması gerekenler:

Derleme optimizasyonu.

Bundan sonra yapacağımız şeyler hep kod derlemek üzerine olacağı için ilk olarak /etc/make.conf dosyasını yaratarak derleme optimizasyon flag`larımızı yazalım.Bu dosyanın örneğini /usr/local/src/share/examples/etc altında bulabilirsiniz. Dosya içinde yer alan açıklamalara göre kendi sisteminize uyan değişiklikleri yapabilirsiniz. Ama yanlış birşey yazarsanız program derlemekte güçlük çıkabilir. Örneğin benim burda yazdığım -O3 opsiyonu sorun çıkaranlardan biridir, eğer derleme problemi yaşarsanız -O2 ile değiştirin. Burada değiştirilecek diğer bir kısımda CPUTYPE. Bizim işlemci Opteron olduğu için opteron yazdık ama işlemci tipinizde göre aşağıdakilerden birini seçip yazın:

# (AMD CPUs) opteron athlon64 athlon-mp athlon-xp athlon-4
# athlon-tbird athlon k8 k6-3 k6-2 k6 k5 nocona
# (Intel CPUs) pentium4[m] prescott pentium3[m] pentium2 penitumpro
# pentium-mmx pentium i486 i386
# Alpha/AXP architecture: ev67 ev6 pca56 ev56 ev5 ev45 ev4
# AMD64 architecture: opteron, athlon64, nocona
# Intel ia64 architecture: itanium2, itanium

Cat komutu ile (yada favori editörünüzle) /etc/make.conf dosyasını oluşturun . CTRL+C ile cat komutundan cıkabilirsiniz

[root@alchemist ~]# cat > /etc/make.conf
CPUTYPE=opteron
CFLAGS= -O3 -pipe -funroll-loops -ffast-math
COPTFLAGS= -O2 -pipe -funroll-loops -ffast-math

Cvsup ile kaynak kodlarının güncellenmesi.

Sırada cvsup ile port kolleksiyonunu ve kaynak kodlarını son haline getirmek var. Bunun için /etc/stable-supfile dosyası oluşturup içine aşağıdakileri yazın. Burada değiştirmeniz gereken satır default release satırı. FreeBSD sürümümüz 6.1 olduğu için 6.1 olarak yazıldı. Kurduğunuz sürüme göre bu satırı değiştirin:

[root@alchemist ~]# cat > /etc/stable-supfile
*default host=cvsup.tr.FreeBSD.org
*default base=/usr
*default prefix=/usr
*default release=cvs tag=RELENG_6_1
*default delete use-rel-suffix
*default compress
src-all
ports-all tag=.

daha sonrada cvsup kurulumu:

[root@alchemist ~]# cd /usr/ports/net/cvsup-without-gui
[root@alchemist ~]# make install

herşey yonunda giderse cvsup komutunu çalıştırarak sisteminizi en güncel hale getirebilirsiniz.

[root@alchemist ~]# cvsup /etc/stable-supfile

Çekirdek Optimizasyonu

Artık kaynak kodlarımızı en güncel haline getirdiğimize göre çekirdek derleme işine girebiliriz. FreeBSD çekirdeği /usr/src/sys altındadır. Buradan sistem mimarinize göre bir seçim yapmanız gerekiyor. Ben 64 bitlik AMD kullandığım için çekirdek yapılandırma dosyasının yeri /usr/src/sys/amd64/conf altında. I386 mimarisi için amd64 yerine i386 dizinine girmeniz gerekiyor. Çekirdek derlemenin nasıl yapılacağı FreeBSD el kitabında mevcut.

# Çoklu islemci desteği 2 veya daha fazla işlemciniz varsa bu satırı ekleyin. Hyperthreading destekli işlemciler içinde bu satırı eklemek gerekiyor
options SMP

# nmap OS algılamasından korunmak için TCP'de SYN ve FIN set edilmişse paketi drop eder:
options TCP_DROP_SYNFIN

#ethernet kesme (interrupt) işini işletim sistemi kontrolüne bırakın.Daha fazla bilgi: man polling
options DEVICE_POLLING

# Device polling sıklığı 100Mbit ağ arabirimi için 1000 veya 2000 değerini kullanabilirsiniz.
options HZ=1000

#MAXDSIZ sistemde tek bir programın kullanabileceği maksimum bellek miktarıdır. Normalde bu limit 512 MByte'tır. Bind yazılımının kullanacağı bellek miktarı 512 MByte`tan fazla olabileceği için bu limit 3072 Mbyte'a yükseltildi
options MAXDSIZ=(3072UL*1024*1024)
options MAXSSIZ=(1024UL*1024*1024)
options DFLDSIZ=(1024UL*1024*1024)

# Eğer çok sayıda ağ bağlantısı açan bind, squid benzeri uygulamalarınız varsa mbuf alanını optimal kullanmak için bu değeri arttırmanız gerekiyor. Mbuf ağ arabirimden gelen ve gönderilen data paketlerinin geçici depolanması için kullanılır. Mbuf kullanımınızı netstat -m komutu ile görebilirsiniz:
options NMBCLUSTERS=32768

Son olarak sistemde bulunmayan donanımların desteğini çekirdekten çıkarmayı unutmayın.

/etc/rc.conf dosyasının ayarları

rc.conf dosyası FreeBSD'de açılış parametrelerini yazabileceğiniz dosyalardan biridir. Bu kısımda güvenlik ve optimizasyon için yapabileceğiniz ayarlar yer almaktadır:

#Icmp redirect mesajları drop etmek için:
icmp_drop_redirect="YES"
icmp_log_redirect="YES"

#Sisteminizin saatini otomatik olarak ntp sunucusundan ayarlayın:
ntpdate_program="/usr/sbin/ntpdate"
ntpdate_flags="ntp.ulak.net.tr"

#Çekirdek derlerken desteğini verdiğimiz TCP_DROP_SYNFIN özelliğini aktive edin:
tcp_drop_synfin="YES"

#Mail sunucunuzu dışarıdan mail almak için değil sadece içiriden dışarıya mail atmak için kullanacaksanız:
sendmail_enable="NO"
sendmail_submit_enable="YES"

/ etc/sysctl.conf dosyası ayarları

FreeBSD'de çalışırken sistem parametrelerini sysctl komutu ile değiştirebilirsiniz. Yaptığınız ayarların kalıcı olması için bu ayarları sysctl.conf dosyası altına yazmanız gerekiyor:

# Ağ kartı destekliyorsa DEVICE_POOLING opsiyonunu acar:
kern.polling.enable=1

# Normal değeri 30 saniye servis dışı bırakma: DOS (“Denial of Service”) saldırılarından korumak için eğer 7500 msaniye icinde ACK alamazsa bağlantıyı kapar:
net.inet.tcp.msl=7500

# max dosya dosya betimleyicisi (“file descriptor”) sayısı: ( Daha fazla bilgi için FreeBSD handbook)
kern.maxfiles=65536

#Her bir işin (process) açabileceği maksimum dosya sayısı:
kern.maxfilesperproc=32768
# tcp gönderim pencere (“window”) aralığının max büyüklüğü normalde 32768, bu değeri ftp sunucusu benzeri büyük dosya transferi yapacak sunucularda 5242880 olarak değiştirebilirsiniz:
net.inet.tcp.sendspace=65536
net.inet.tcp.recvspace=65536

# Yukarıdaki parametrenin udp için olanı:
net.inet.udp.recvspace=65535

#Max udp datagram büyüklüğü:
net.inet.udp.maxdgram=65535
kern.ipc.maxsockbuf=2097152

# Gönderilecek icmp RST ve ICMP ula şılamaz (“unreachable”) mesajlarının sayısı:
net.inet.icmp.icmplim=1300

#Yeni tcp bağlantıları kabul etmek için kullanılan dinleme kuyruğunun (“tcp listen queue”) maksimum sayısını belirler:
kern.ipc.somaxconn=4096

#Dizinlerin önbellekte nasıl tutulduğunu ayarlar. Çok G/Ç yapan sunucular 1'e set edildiğinde performanslarını arttırır:
vfs.vmiodirenable=1

# Eğer kapalı olan bir tcp portuna bağlantı yapılmaya çalışılırsa kapalı olduğu bilgisini gonderme:
net.inet.tcp.blackhole=2

# Yukar ıdaki opsiyonun udp için olanı:
net.inet.udp.blackhole=1

#Bu opsiyon kapalı olduğunda IP paketleri sıralı olarak gönderildir. Opsiyon 1'e değiştirildiği zaman sıralama rasgele olur:
net.inet.ip.random_id=1

Sistem güvenlik açıklarının takibi ve yamanması

FreeBSD'de sisteminizde açık olup olmadığını “portaudit” komutu ile takip edebilirsiniz. Çıkan açıkların yamanmasını portupgrade ile açık çıkan paketi bir üst sürümüne çıkararak yapabilirsiniz.

Portaudit kurulumu ve veri tabanının oluşturulması:
[root@alchemist ~]# cd /usr/ports/security/portaudit
[root@alchemist ~]# make install
[root@alchemist ~]# portaudit –Fda

Eğer sisteminizdeki hernangi bir açık yoksa:
[root@alchemist ~]# portaudit
0 problem(s) in your installed packages found.

Eğer açıklarınız varsa size paket ismini ve çıkan açığın açıklamasını belirtir:
[root@alchemist ~]# portaudit
Affected package: freetype2-2.1.10_3
Type of problem: freetype — LWFN Files Buffer Overflow Vulnerability.
Reference:

Portupgrade kurulumu:
[root@alchemist ~]# cd /usr/ports/sysutils/portupgrade
[root@alchemist ~]# make install

Portupgrade kurulduktan sonra açık olan freetype2-2.1.10_3 paketini yamamak için:
[root@alchemist ~]# portupgrade freetype2-2.1.10_3

Sisteminizde hangi portların dinlendiğini kontrol edilmesi.

Açık portların kontrolü için netstat ve sockstat komutlarını kullanabilirsiniz:

[root@alchemist ~]# netstat –an
Active Internet connections (including servers)
Proto Recv-Q Send-Q Local Address Foreign Address (state)
tcp4 0 0 10.10.10.2.50833 10.10.40.6.143 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.62151 10.10.40.6.143 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.63517 10.10.40.6.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.50090 10.10.40.251.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.51392 10.10.40.32.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.62552 192.168.3.1.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.54043 192.168.3.1.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.56185 192.168.3.1.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.50897 10.10.40.251.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.57970 10.10.40.251.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.56438 10.10.40.23.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.65147 10.10.40.23.22 ESTABLISHED
tcp4 0 0 10.10.10.2.49602 10.10.40.97.3389 ESTABLISHED
tcp4 0 0 127.0.0.1.37435 *.* LISTEN
tcp4 0 0 *.21000 *.* LISTEN
tcp4 0 0 *.111 *.* LISTEN
tcp6 0 0 *.111 *.* LISTEN
udp4 0 0 10.10.10.2.52014 10.10.40.32.514
udp4 0 0 *.514 *.*
udp6 0 0 *.* *.*
udp4 0 0 *.609 *.*
udp4 0 0 *.111 *.*
udp6 0 0 *.1023 *.*
udp6 0 0 *.111 *.*

Bu tablodan çıkarılacak bilgi 21000,514,11 ve 609 numaralı portların Ipv4, 111 ve 1023 IPv6 olarak açık olduğudur. Bu portları kullanan programları öğrenmek için sockstat komutunu kullanabilirsiniz. IPv4 soketlerini görmek için:

[root@alchemist ~]# sockstat -4
USER COMMAND PID FD PROTO LOCAL ADDRESS FOREIGN ADDRESS
root ssh 78447 3 tcp4 10.10.10.2:63517 10.10.40.6:22
root ssh 59911 3 tcp4 10.10.10.2:50090 10.10.40.251:22
root ssh 88959 3 tcp4 10.10.10.2:51392 10.10.40.32:22
root ssh 72973 3 tcp4 10.10.10.2:62552 192.168.3.10:22
root ssh 72854 3 tcp4 10.10.10.2:54043 192.168.3.10:22
root ssh 72810 3 tcp4 10.10.10.2:56185 192.168.3.10:22
root ssh 65394 3 tcp4 10.10.10.2:50897 10.10.40.251:22
root ssh 63695 3 tcp4 10.10.10.2:57970 10.10.40.251:22
root thunderbir 60054 27 tcp4 10.10.10.2:50833 10.10.40.6:143
root thunderbir 60054 30 tcp4 10.10.10.2:62151 10.10.40.6:143
root ssh 83966 3 tcp4 10.10.10.2:56438 10.10.40.23:22
root ssh 83942 3 tcp4 10.10.10.2:65147 10.10.40.23:22
root rdesktop 4019 4 tcp4 10.10.10.2:49602 10.10.40.97:3389
root kdeinit 647 10 tcp4 127.0.0.1:37435 *:*
root syslog-ng 538 6 udp4 *:514 *:*
root syslog-ng 538 8 udp4 10.10.10.2:52014 10.10.40.32:514
root sshd 449 3 tcp4 *:21000 *:*
root rpcbind 386 9 udp4 *:111 *:*
root rpcbind 386 10 udp4 *:609 *:*
root rpcbind 386 11 tcp4 *:111 *:*


514'üncü portu syslog-ng, 21000`i sshd, 111, 609 portunda rpcbind tarafından dinlenildiğini böylece görmüş oluyoruz.Aynı komutla IPv6 dinleyen soketleri görmek için: (IPv6 hakkında daha fazla bilgi için TR6 - Ana Sayfa)

[root@alchemist ~]# sockstat -6
USER COMMAND PID FD PROTO LOCAL ADDRESS FOREIGN ADDRESS
root rpcbind 386 4 udp6 *:* *:*
root rpcbind 386 6 udp6 *:111 *:*
root rpcbind 386 7 udp6 *:1023 *:*
root rpcbind 386 8 tcp6 *:111 *:*

Bu durumda örneğin nfs ile ilgili bir işleminiz yoksa rpcbind'ı kapatmanız mantıklı olacaktır.

Sisteminizde kritik dosyaların değişip değişmediğinin kontrolü:

Sisteminiz kırıldığı zaman saldırganın yapacağı işlemlerden ilki daha sonra bağlanmak için kendisine bir açık kapı ("backdoor") bırakmak olacaktır. Bu tür bir işlemi yapmanın en kısa yolu sshd programını yamamak olabilir. Bunun yanında sistem log dosyalarından kendini otomatik olarak silen ve görünmez kılan rootkit yazılımları da sisteminize yüklenebilir. Bu durumu sistem ( şanslıysanız ) dosyalarında yapılan değişikliklerden fark edebilirsiniz.

Dosyaların değişip değişmediğinin kontrolünü açık kaynak kodlu programlarla yapabileceğiniz gibi (örneğin tripwire, aide), kendi yazdığınız betiklerle de yapabilirsiniz. Sisteme saldıran kişi bu tür programların kurulduğunu farkedip devre dışı bırakabileceği için kanımca en iyi yöntem kendinizin yazdığı standart olmayan bir veri doğrulama ("checksum") programı kullanmanız.

Aşağıda yazdığım betik DIRLIST değişkeni altında tanımladığınız dizinlerin md5 toplamlarını alarak değişiklik olduğu zaman ADMIN değişkeni altında tanımladığınız kişiye mail atarak durumu bildirir. Checksum dosyalarının saklanması için ben /usr/local/man11 dizini tercih ettim. Bu dizin saldırganın dikkatini çekmeyecek herhangi bir yer olabilir. Find, diff, md5 komutların yerlerini sisteminize göre değiştirin.

#!/bin/bash
#onur at ulakbim.gov.tr (18/7/2005)
#Degiskenler.
FIND="/usr/bin/find"
MD5="/sbin/md5"
DIFF="/usr/bin/diff"
DIRLIST="/etc/ /usr/local/bin/ /bin /sbin /usr/local/etc /usr/local/sbin"
ILKDB="/usr/local/man/man11/ydb"
SONDB="/usr/local/man/man11/edb"
TEMPF1="/tmp/aaa.$$"
TEMPF2="/tmp/bbb.$$"
ADMIN="ornek@ulakbim.gov.tr"
MAILY="`uname -ns` sistemi uzerinde degisen dosyalar\n"

## Bu kisimdan sonra degisiklik yapmayin..
if [ ! -f "$ILKDB" ]
then
echo "program ilk defa calistiriliyor"
for i in $DIRLIST
do
$FIND $i -exec $MD5 {} \; >> $ILKDB 2> /dev/null
done

else
for i in $DIRLIST
do
$FIND $i -exec $MD5 {} \; >> $TEMPF1 2> /dev/null
done
$DIFF $ILKDB $TEMPF1 –side-by-side –suppress-common-lines > $TEMPF2
if [ -s $TEMPF2 ]
then
echo -e " $MAILY `cat $TEMPF2`" | mail $ADMIN
fi
rm -f $TEMPF1
rm -f $TEMPF2
fi
Bu betiğinin ismini dikkat çekmeyecek birşey koyup (namedstat) cron'a 6 saatte bir çalışacak şekilde ekleyin:
0 0,6,12,18 * * * /usr/sbin/namedstat

Chkrootkit programı ile rootkit taranması

Rootkitler, veri doğrulama (“checksum”) programlarını işlevsiz hale getirebiliyorlar. İlave bir önlem olarak sisteminizde rootkit olup olmadığının kontrolü için chkrootkit programınıda kullanabilirsiniz. Kurulumu:

[root@alchemist ~]# cd /usr/ports/security/chkrootkit
[root@alchemist ~]# make install

Programı çalıştırdığınızda rootkit taraması yapılıp raporu ekrana basılıyor

Nelerden Bahsetmedik.

Güvenlik duvarı kurulumundan bahsetmedik. Sisteminize IPFILTER ile güvenlik duvarı kurup yapılandırabilirsiniz.Güvenlik duvarı kurlumu ile ilgili bolca türkçe döküman olduğu için bu konuya girmedim.Bunun yanında güvenlik açıklarının takibi için güvenlik listelerine üye olmakta fayda var. Geniş bir liste için Ulak-CSIRT web sayfasına göz atmanızı öneririm ( Ulak-CSIRT)Bu listenin içinden securiteam ( SecuriTeam.com™) ve CERT ( Welcome to CERT) en azından üye olmanız gereken iki liste.

Dôkûman'in yayinlandigi site; http://linux.org.tr

__________________